Over True Animal Protein Price Coalition

De True Animal Protein Price Coalition (TAPP Coalitie) wil de consumptie en productie van eiwitten duurzamer maken, in Nederland en Europa, door het invoeren van een eerlijke prijs incl. milieukosten.

Minahassastraat 1,
1094RS Amsterdam

Contact

Nieuwsbrieven

Zie hieronder alle recente nieuwsbrieven van de TAPP Coalitie:

Nieuwsbrief mei 2010: petitie Eerlijke Vleesprijs is gestart / regeringsbrief minister Hoekstra over reële vleesprijs / wereldwijde media aandacht ‘True price of meat’ / subsidie Stichting DOEN / internationaal true price project 2021-2025

Nieuwsbrief januari 2020: prioriteiten en events 2020 / wat hebben we bereikt in 2019 / nieuwe data bijeenkomsten partners

Nieuwsbrief november 2019: steun van de bevolking / lancering voornemen Eerlijke Vleesprijs / jongerenorganisaties / toezegging staatssecretaris van financiën / nieuwe partners 

Eerlijke vleesprijs

De TAPP Coalitie heeft een plan ontwikkeld voor een eerlijke vleesprijs om zo in 10 jaar tijd alle milieukosten op te nemen in de prijs van vlees (true price). Daarom publiceerde zij 4 november 2019 het rapport 'Samen op weg naar een eerlijke beprijzing', een voorstel dat goed nieuws is voor boeren, consumenten, het klimaat, de natuur en de landbouwdieren. Dit rapport is gebaseerd op een rapport in opdracht van TAPP Coalitie ontwikkeld: CE Delft/CLM 'Duurzaamheidsbijdrage vlees' https://www.ce.nl/publicaties/2375/duurzaamheidsbijdrage-vlees

Zie youtube film over een eerlijke vleesprijs: Film TAPP Coalitie over eerlijke vleesprijs.

Een meerderheid van 63% van de 'gewone' Nederlanders steunt het TAPP Coalitie voorstel, bleek uit een AD lezerspoll november 2019 onder 19.000 lezers. Dat er steun is bij de meerderheid van de Nederlanders, bleek ook al uit een enquete van DVJ Insights uit oktober 2019 onder 1000 Nederlanders. Van de stemmers op regeringspartijen steunt 54-62% het TAPP Coalitie voorstel van een eerlijke vleesprijs, een lagere btw op AGF en compensatie van boeren en lage inkomensgroepen, zie grafiek:

Schermafbeelding 2020-01-16 om 12.02.47.png

Momenteel betalen we in de supermarkt voor onze 'kiloknallers' een prijs die eigenlijk 20-50% hoger zou moeten zijn:

Milieukosten vlees echte prijs CE.png

Schadekosten vlees CE.png

De klimaatschade per kilo vlees is vooral hoog voor rund- en lamsvlees (19-51 kg CO2 emissies per kg vlees), maar ook voor varkensvlees en kip, vergeleken met bijvoorbeeld eieren (3,6 kg CO2 emissie per kg).  De CO2 emissie van plantaardige eiwitbronnen zoals soja of vleesvervangers ligt over het algemeen weer lager dan die van eieren.

vleesCO2.jpg

Landbouwminister Carola Schouten (LNV) zei afgelopen zomer in het AD al dat voedsel te goedkoop is. Zowel voor het milieu als voor boeren is de prijs te laag, zeker bij vlees. Denk bij een eerlijke vleesprijs ook aan een eerlijk inkomen voor iedereen in de keten: ook de boeren die soja verbouwen en de laag betaalde arbeiders in binnen- en buitenlandse slachthuizen met slechte arbeidsvoorwaarden. Sojatelers of omwonenden in Zuid-Amerika krijgen regelmatig te maken met mensenrechtenschendingen, lage lonen (geen living wage) of slechte arbeidsomstandigheden. In Europese slachthuizen zijn sinds de corona crisis de slechte arbeidsomstandigheden, zeer lage lonen en te krappe huisvesting van veel werknemers zonder vaste contracten sterk in de belangstelling gekomen. Een laag loon houdt prijzen van vlees kunstmatig laag. Ook supermarkten hanteren geen eerlijke vleesprijzen als ze stunten met kiloknallers, soms onder de inkoopprijs. Vice voorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans heeft daarom in de Farm to Fork Strategy (20 mei 2020) maatregelen aangekondigd die supermarkten dwingt te stoppen met dit soort praktijken. 

Zeventig procent van de bevolking is bereid om milieukosten in de vleesprijs op te nemen, bleek uit een enquête van Kieskompas onder ruim 4000 Nederlanders. De TAPP Coalitie heeft uitgezocht hoe die wens van de bevolking omgezet kan worden in wat we voor vlees betalen. Dit voorstel is zoals gezegd in een poll voorgelegd aan de lezers van het AD. Daaruit blijkt dat 63% het voorstel steunt. Uit een enquête van DVJ Insights bleek al dat 54-62% van de stemmers op regeringspartijen VVD, CDA, D66 en CU akkoord gaat met een eerlijke vleesprijs, mits groenten en fruit goedkoper worden en boeren extra betaald krijgen.

 TAPP Coalitie Infographic.jpg

De TAPP-Coalitie heeft gerenommeerde bureaus CE Delft en Centrum Landbouw en Milieu een onderzoeksrapport laten uitbrengen waarin scenario's worden uitgewerkt voor een eerlijke vleesprijs, te betalen door de consument (bijvoorbeeld 2o eurocent per ons vlees extra, ter hoogte van de berekende negatieve externe milieu effecten). U kunt hier het onderzoeksrapport vinden en het bijhorende voorstel van de TAPP Coalitie gebaseerd op dit rapport. De opbrengst van de voorgestelde eerlijke vleesprijs (in de vorm van een accijns) bedraagt ruim 1 miljard euro per jaar. Dit wordt in ons voorstel gebruikt voor enerzijds verduurzaming van de veehouderij (gemiddeld ca.  20.000 euro per jaar per veehouder voor verbeteringen in dierenwelzijn, milieu, klimaat en biodiversiteit). Anderzijds gaat het om btw verlaging van groenten, fruit, aardappelen en vleesvervangers en om compensatie van lagere- en midden inkomens voor de gestegen prijs van vlees. Dit kan op diverse manieren en is een politiek besluit. Het zou kunnen in de vorm van een verhoging van de maandelijkse zorgtoeslag, voor de 4 tot 5 miljoen Nederlanders die een zorgtoeslag ontvangen. Zo gaan zij er 120 euro per jaar op vooruit, terwijl de eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees (2 euro per kg)  leidt tot 90 euro prijsverhoging per jaar (bij gemiddelde consumptie van vlees, namelijk 45 kg per Nederlander).  

De verwachting is dat ook lagere- en midden inkomens iets minder vlees gaan eten als gevolg van de maatregelen, omdat vlees in de winkel toch duurder wordt en vleesvervangers en (eiwitrijke) groenten relatief goedkoper worden. De eerlijke vleesprijs, wordt net als de frisdrank accijns geheven bij de producenten in Nederland (slachterijen) en importeurs, als het gaat om vlees voor de binnenlandse vleesconsumptie (een alternatief is dat supermarkten en horecabedrijven de afdracht doen). De export van vlees wordt niet belast. Voor de belastingdienst is de maatregel een uitdaging, maar wel uitvoerbaar, zo is bevestigd. Het gaat maar om een beperkt aantal slachterijen en importeurs waar de accijns wordt geheven en controle is goed mogelijk, al zal het net als bij andere maatregelen inspanningen kosten. Partijen die kosten moeten maken vanwege de invoering, krijgen een compensatie hiervoor.

De milieu impact van een dergelijke eerlijke vleesprijs is heel groot. Dit wordt hieronder in beeld gebracht geredeneerd vanuit eerdere studies. In het hierboven genoemde rapport van CE Delft en CLM zijn de nieuwste cijfers over milieuwinst te vinden. 

De TAPP coalitie denkt aan een Fonds Eerlijke Voedselprijzen waarin de meerkosten van de eerlijke vleesprijs terecht komt. Hieruit kunnen vergoeding aan boeren worden betaald voor te leveren maatschappelijke diensten op het gebied van klimaat, milieu, natuur en dierenwelzijn van 600 miljoen euro per jaar vanaf 2021, Dit, omdat er een grote transitie nodig in de manier waarop voedsel geproduceerd wordt in ons land, en de omslag onvoldoende tot stand komt via de vrije markt (mensen blijven kiloknallers kopen en supermarkten voeren een race to the bottom qua inkoopprijzen). 

Van de 600 miljoen euro zal ca. 200 miljoen euro nodig zijn voor dierenwelzijnsmaatregelen, ruim 300 miljoen euro voor klimaat- en milieumaatregelen, en ruim 90 miljoen euro voor natuurmaatregelen. Van de 600 miljoen euro is 103 miljoen euro bedoeld voor de varkenshouderij, 74 miljoen euro voor de pluimveehouderij, 322 miljoen euro voor de melkveehouderij en 101 miljoen euro voor de akkerbouw/overige teelten. Ook van koeien wordt (rund)vlees gemaakt. 

Onderbouwing effecten eerlijke vleesprijs  van 20 eurocent per ons vlees (consumptie in Nederland)

In de afgelopen jaren zijn een aantal rapporten verschenen die een btw verhoging of accijns op vlees hebben doorgerekend, met hun effecten voor het milieu, de verandering in consumptie en inkomsten voor de staatskas.

Tabel 1: effecten fiscale maatregelen op vleesconsumptie en klimaat

BTW verhoging op vlees (6 naar 19%) Effect lagere vleesconsumptie (%) Opbrengst per jaar in miljoen € Reductie broeikasgas in Mton CO2 eq./jaar
CE Delft 2012 ca. 11% 800 ca. 1,8 Mton
CE Delft /CLM 2003 7% 580 7%
PBL 2016 5% 750 0,4
Accijns op vlees Effect lagere vleesconsumptie (%)

Opbrengst per jaar in miljoen euro

Reductie CO2 eq. broeikasgassen (%)
CE Delft/CLM 2019 51% 1370 4,2 Mton (2,7 in NL)
CE/CLM 0,25€ /kg ca. 4% 336 ca. 4%
CE Delft  1 € /kg ca 11% ca 800 ca 1,7 Mton (11%)
CE Delft  2 € /kg ca. 18% ca 1400 ca. 3 Mton (18%)
CE Delft 3 € /kg ca 27% ca. 2000 ca. 4,5 Mton

Bron: CE Delft 2012: Milieu effecten van verbeter opties voor de Nederlandse eiwitconsumptie, zie figuur 12 en 13. 

CE Delft is in 2012 uitgegaan van de vleesconsumptie in 2011, die 2% hoger was dan in 2017. Zie https://files.wakkerdier.nl/app/uploads/2018/11/19150214/Rapport-vleesverbruik-2017-WUR.pdf

Daarom moet er een actualisering plaatsvinden van de geschatte opbrengst van een eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees (2 euro/kg). Dit zal geen 1,4 miljard euro zijn per jaar, maar 1,37 miljard euro. Voor de zekerheid berekenen we de verwachtte opbrengst van een eerlijke vleesprijs nog op een andere manier. Veiligheidshalve houden we de lage schatting voor de belastingopbrengst van een accijns van 20 eurocent per ons vlees aan.

Tabel 2: opbrengst per jaar van een eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees

Voorgestelde  eerlijke vleesprijs Opbrengst per jaar in miljoen € (op basis van vleesconsumptie in 2017, inclusief reductie effect van de heffing)
€0,20 /100 gram op alle vlees soorten bij slachterijen, slagers en vleesimporteurs voor Nederlandse consumptie

De opbrengst voor de staatskas van een eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees is 1276 miljoen euro per jaar (uitgaand van 100 gram vlees per gemiddelde Nederlander per dag ofwel 638 miljoen kg vlees per jaar consumptie bij 17,28 miljoen Nederlanders in 2017, waarvan 47,5% varken, 20% rund en restant kip/ overig); inclusief effect van de eerlijke vleesprijs  (-18% minder vleesconsumptie), is de verwachtte opbrengst 1046 miljoen euro/jaar. Er zijn ook redenen om aan te nemen dat de vleesconsumptie niet 638 miljoen kg per jaar bedraagt maar 615 miljoen kg per jaar (zie redenatie hieronder). In dat geval betekent een 18% afname van de vleesconsumptie dat een eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees afgerond oplevert voor de overheid: 1 miljard euro/jaar (504 miljoen kg vlees x 2 euro per kg vlees). Daarom houden we deze berekening aan voor de opbrengst van een eerlijke vleesprijs van 20 euro per 100 gram. 

Bronnen:

https://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/pbl-2016-opties-voor-energie-en-klimaatbeleid_2393.pdf      

https://www.ce.nl/publicaties/1273/milieueffecten-van-verbeteropties-voor-de-nederlandse-eiwitconsumptie    

https://www.clm.nl/uploads/pdf/564-klant_betaalt_mee-web.pdf    

https://www.rivm.nl/publicaties/food-consumption-in-netherlands-and-its-determinants-background-report-to-what-is-on  en https://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/nederlander-eet-meer-fruit-en-minder-vlees.aspx (100 gram vlees per persoon per dag voor de gemiddelde Nederlander).

Impact van een eerlijke vleesprijs

Op basis van de studie van CE Delft 2012 en een rapport van Blonk voor onderbouwing van de Nationale Week Zonder Vlees kan de impact berekend worden van een eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees. 

Volgens de Nationale Week Zonder Vlees zou een Nederlander de volgende impact halen als iedereen 14,2% minder vlees zou eten (1 dag per week geen vlees gedurende 1 jaar, dus 1/7 deel van de normale hoeveelheid per week). De berekening is in eerste instantie gemaakt, zonder rekening te houden met een overstap op andere producten, als geen vlees meer wordt gegeten.

Bronnen: https://weekzondervlees.nl/waarom-doen-we-dit/ en https://weekzondervlees.nl/wpcontent/uploads/2018/12/Verantwoording-campagne-Nationale-Week-Zonder-Vlees-2019.pdf

6 kg vlees minder gegeten 
565 km rijden in een gemiddelde auto bespaard aan broeikasgassen; dat is 100 kg CO2 equivalent
Bijna 1000 liter water bespaard
66 vierkante meter per jaar verminderd landgebruik 

Bij 18% minder vlees consumptie per jaar gaat het dus om de volgende impact van een accijns op vlees van 2 euro/kg vlees per persoon:

Bijna 8 kg minder vlees (7,6 kg)
714 km rijden in een gemiddelde auto, ofwel 126 kg CO2 equivalent
ca. 1200 liter water bespaard
84 vierkante meter per jaar verminderd landgebruik 

De impact van een eerlijke vleesprijs van 20 eurocent per ons vlees kan berekend worden, als we weten hoeveel Nederlanders er vlees eten die dit als gevolg hiervan minder gaan doen. Er zijn volgens CBS in 2017 17,285 miljoen Nederlanders. Bron: https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/bevolkingspiramide

In het rapport van Blonk voor de Nationale Week Zonder Vlees, is uitgegaan van de Voedsel Consumptie Peiling (VCP) 2016 van het RIVM voor de berekening van de vleesconsumptie van Nederlanders (1 t/m 79 jaar). Per dag eten Nederlanders  die vlees eten gemiddeld 110 gram vlees per dag, volgens de VCP 2016. Ongeveer 4% van de Nederlanders zijn volgens de VCP vegetariërs, wat bevestigd wordt door de Vegetariersbond, die uitgaat van 4-5% van de bevolking,  zie https://www.vegetariers.nl/serverspecific/default/images/File/Factsheetaantalvegetariers.pdf.

Daarnaast zijn in de VCP babies t/m 1 jaar en hoogbejaarden van 80 jaar en ouder niet meegerekend in de voedselpeiling VCP. In totaal gaat het volgens CBS hierbij om 966.000 Nederlanders die niet zijn meegerekend in de VCP, naast bijna 700.000 vegetariërs en veganisten (4%). Samen gaat dit om bijna 10% van de bevolking (9,6%). Als we uitgaan van 5% in plaats van 4% vegetariërs en veganisten omdat het om een groeiende groep gaat, valt 11% van de bevolking buiten het VCP onderzoek. 

Ook mensen boven de 79 jaar zullen vlees eten, en zelfs relatief veel blijkt uit onderzoek, maar als we er veiligheidshalve van uitgaan dat 11% van de Nederlandse bevolking buiten de gekozen bevolkingscategorie geen (of nauwelijks) vlees eet, gaat het om 15,38 miljoen Nederlanders die gemiddeld 110 gram vlees per dag eten, ofwel ruim 40 kg vlees per jaar (110 gram per dag x 365 dagen). 15,38 miljoen Nederlanders eten samen dan 615 miljoen kg vlees per jaar. Als een vleesaccijns van 20 eurocent per ons vlees leidt tot 18% minder vleesconsumptie, zal de consumptie van vlees afnemen met 110 miljoen kg vlees. 

Volgens de berekening van Blonk voor de Nationale Week zonder vlees is de milieu- impact van een week geen vlees eten (geen 770 gram vlees eten): 

13,3 kg CO2 equivalent reductie, vergelijkbaar met: 75,9 minder auto kilometers
130,3 liter waterbesparing
8,9 vierkante meter minder landgebruik per jaar

Als vlees dat niet meer gegeten wordt in die week vervangen wordt door een evenwichtig vegetarisch menu met o.a. vleesvervangers, eieren en noten, is de milieu impact van een week geen vlees eten volgens Blonk: 

10,2 kg CO2 equivalent reductie, vergelijkbaar met 58,1 minder autokilometers
142,3 liter water
5,8 vierkante meter minder landgebruik per jaar (m2/a) 

Het waterverbruik neemt bij overstappen van vlees naar een vegetarisch dieet volgens Blonk niet af, maar toe bij een week geen vlees eten, omdat met name noten relatief veel water nodig hebben. 

De milieu impact van 110 miljoen kg minder vleesconsumptie per jaar kan van bovenstaande cijfers worden afgeleid, zie tabel hieronder. 

Daarnaast zorgt 18% minder vleesconsumptie tot een besparing van een groot aantal dierenlevens: 18% van 185 miljoen kippen, 6,5 miljoen varkens en 141 duizend kalveren, dus afgerond 33 miljoen kippen, 1,2 miljoen varkens en 25.000 kalveren per jaar in Nederland. 

Bron: https://files.wakkerdier.nl/app/uploads/2018/11/19150214/Rapport-vleesverbruik-2017-WUR.pdf

Tabel 3: milieu impact van 18% minder vleesconsumptie bij een duurzaamheidsbijdrage van 2 euro/kg vlees:

Eerlijke vleesprijs 20 eurocent per ons vlees, zonder effect vervanging vlees door plantaardige eiwitten Eerlijke vleesprijs 20 eurocent per ons vlees, inclusief effect vervanging van vlees door vleesvervangers
110 miljoen kg minder vlees consumptie  110 miljoen kg minder vlees consumptie 
1,93 Mton CO2 eq. reductie  ca 1,45 Mton CO2 eq reductie 

11 miljard km rijden in een auto. 

(dit is dus minder dan wat CE Delft in 2012 berekende), maar het zijn 275.000 rondjes om de aarde van 40.000 km in een auto die bespaard worden.

8,4 miljard kg rijden in een auto

ofwel bijna 210.000 rondjes om de aarde in een auto van elk 40.000 km.

1294 miljoen vierkante meter per jaar verminderd landgebruik, ofwel 1294 km2 ofwel ruim 7 % van het Nederlandse landbouwoppervlak  Ca 830 km2 verminderd landgebruik, ofwel bijna 5% van het Nederlandse landbouw oppervlak van 1,768 mln ha. 
Levens bespaard van 33 miljoen kippen, 1,2 miljoen varkens en 25.000 kalveren/jaar Levens bespaard van 33 miljoen kippen, 1,2 miljoen varkens en 25.000 kalveren/jaar

Impact van een gezondheidstax op bewerkt en rood vlees in Nederland

Eind 2018 brachten onderzoekers van Oxford University een rapport uit over een health tax on meat: https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/news/health-meat-tax. Hierin wordt gepleit voor een belasting in rijke landen van ca. 100% op de prijs van bewerkt vlees en ca. 16% op de prijs van rood vlees om de gezondheidsschade van het eten van te veel bewerkt en rood vlees te minimaliseren. Zeker de helft van het vlees dat in Nederland wordt verkocht is bewerkt vlees. Rood vlees is rund-, varkens- en lamsvlees. Kip valt dus buiten het onderzoek.

De voorgestelde gezondheidsbelasting kan in 140 landen ingevoerd worden (in arme landen een lagere belasting) en zou dan meer dan 220,000 doden per jaar besparen en meer dan 40 miljard US$ besparen aan gezondheidskosten per jaar. In de bijlage van het rapport is voor afzonderlijke landen nagegaan wat de effecten zijn van invoering van een health tax op vlees. 

https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=info%3Adoi/10.1371/journal.pone.0204139.s001&type=supplementary 

Voor Nederland zou een heffing van 115% op bewerkt vlees en 27% op rood vlees nodig zijn voor een optimaal gezondheidseffect. 

Dit leidt tot een 25% lagere consumptie van bewerkt vlees en tot 1680 minder doden in het jaar 2020, en 376 miljoen euro minder kosten aan gezondheidszorg die aan de vleesconsumptie gerelateerd zijn (430 miljoen USD). 

De heffingen zorgen voor een jaarlijkse belastingopbrengst in Nederland van 1,09 miljard euro (0,75 miljard USD voor bewerkt vlees en 0,49 miljard USD voor rood vlees, totaal 1,24 miljard USD). Als gevolg van de health tax gaan mensen wel meer niet-belaste eiwitten kopen zoals kip en melk. Voor gezondheid en milieu is dit een verbetering, de klimaatimpact van deze producten is per kilo veel lager dan van rund-, kalfs- en varkensvlees. Berekend is dat de energie inname door de health tax afneemt met gemiddeld 23 kcal/dag. Dit komt door een afname van 24 kcal/d door bewerkt vlees, 6 kcal/d voor rood vlees en 3 kcal/d voor olieën. Daartegenover staat een toename van kip, melk en eieren met resp.  6, 4 en 0,56 kcal/dag. 

Discussie Stichting Agrifacts (STAF) over juiste cijfers impact van een duurzaamheidsbijdrage van 2 euro per kg vlees. 

STAF heeft begin maart 2019 een verzoek ingediend bij de TAPP Coalitie om cijfers op een infographic over de impact van een eerlijke vleesprijs aan te passen omdat deze op twee punten niet helemaal correct zouden zijn. Deze infographic was verspreid via social media en stond op de website. STAF gaf o.a. aan: "Samengevat: het gaat om een afname van 1,4 megaton aan broeikasgassen (in CO2-eq)". (en niet 2 megaton). 

De True Animal Protein Price Coalition (TAPP Coalitie) is samen met partners op zoek naar de meest correcte cijfers over de (nadelige) milieu- en gezondheid effecten van vlees (en zuivel), omdat dit een ingewikkeld thema is waar cijfers elkaar soms tegenspreken en nieuwe rapporten nieuwe inzichten kunnen geven. Er is bijvoorbeeld onlangs een groot meerjarig onderzoeksprogramma gestart met subsidie van het Ministerie van LNV om de true price te berekenen van o.a. voedsel producten (Echte en eerlijke prijs van duurzame producten). 

Daarom verwelkomen wij ook het verzoek van STAF om na te gaan wat de meest kloppende cijfers zijn over de nadelige effecten van de consumptie van vlees. TAPP Coalitie baseert zich op een rapport van Hans Blonk, waarin is onderbouwd wat een week geen vlees eten oplevert voor onder andere het klimaat en verminderd landgebruik.  Uitgaande van dit rapport en het rapport van CE Delft uit 2012, en rekening houdend met de milieu effecten van het overstappen van het eten van vlees naar vleesvervangers, heeft de TAPP Coalitie berekend dat een accijns van 2 euro een klimaateffect heeft van bijna 1,5 megaton (Mton) CO2 equivalent. Ter vergelijking: dit is 40% van de klimaatopgave in de landbouw voor 2030, die 3,5 Mton CO2 equivalent bedraagt. Het klimaateffect van een duurzaamheidsbijdrage van 2 euro per kg vlees zonder rekening te houden met overstappen op vleesvervangers is bijna 2 megaton CO2 equivalent  (1,93 Mton, zie tabel 3). 

Het verschil van inzicht spitste zich toe op het presenteren van cijfers over de impact van geen vlees eten met of zonder daarbij rekening te houden met het eten van alternatieven voor vlees. Zowel op de website van de Nationale Week Zonder Vlees als op de website tappcoalitie.nl waren cijfers gepresenteerd van de milieu impact van geen vlees meer eten. Het is goed dat ook het netto klimaat effect wordt bekeken van het overstappen van vlees op vleesvervangers. Daarbij moet wel bedacht worden dat we in Nederland sowieso meer eiwitten eten dan nodig voor de gezondheid en iets minder (dierlijke/plantaardige) eiwitten eten over het algemeen dus geen kwaad kan en juist bevorderlijk is voor klimaat en gezondheid. Daarom is in het Klimaat Akkoord landbouw en landgebruik afgesproken dat er 10-15% minder eiwitten gegeten moeten worden. Bron: Landbouw+en+landgebruik+-+Impact+van+consumptie+op+klimaat.pdf. Een 18% lagere consumptie van vlees, wat bereikt kan worden met invoering van een duurzaamheidsbijdrage op vlees van 2 euro per kg vlees, draagt dus bij aan de doelen van het Klimaat Akkoord voor de landbouw om 10-15% minder eiwitten te gaan eten. In dit licht, zijn de cijfers van Blonk voor de Nationale Week Zonder Vlees zo gek nog niet, waarin alleen is gekeken naar de effecten van minder vlees eten (zonder te kijken naar effecten van vleesvervangers).  

Daarnaast gaat het in het verzoek van Stichting Agrifacts aan de TAPP Coalitie om een methodologisch verschil van berekenen van de vleesconsumptie van de gemiddelde (vlees etende) Nederlander. Blonk baseerde zich op een VCP onderzoek van Nederlanders tussen de 1-79 jaar. 

Het resultaat is dat de TAPP coalitie enkele cijfers iets heeft aangepast. Het gaat om

1)  de  berekende reductie van de vleesconsumptie per jaar (110 miljoen kg in plaats van 130 miljoen kg),

2) de berekende CO2 eq reductie in Mton en uitgedrukt. Dit getal is aangepast van 2 naar ca. 1,5 Mton CO2 equivalent. Dit getal voor broeikasgassen is ook uitgedrukt in het aantal rondjes om de wereld in een auto.

3) Verder zijn cijfers aangepast voor landgebruik en voor waterverbruik.

De infographic is hieronder te zien: 

Infographic_Design_dutch goede versie NL.jpg

Zo brengt de TAPP Coalitie in kaart hoe groot de schadelijke milieu-impact is van de consumptie van vlees en hoe nodig het is dat er een true price betaald (en vastgesteld) wordt voor de consumptie van vlees. Dit is goed voor alle Nederlanders. Een lagere consumptie van (met name bewerkt en rood) vlees is immers goed voor de volksgezondheid volgens de WHO, Gezondheidsraad en het Voedingscentrum. Een betere gezondheid leidt tot lagere zorgkosten voor ons allemaal. Een lagere consumptie van vlees is een van de goedkoopste manieren om broeikasgassen te verminderen volgens het RIVM. Er zijn geen subsidies voor nodig, we hoeven alleen onze aankopen in de supermarkt en in de horeca iets aan te passen en we worden en passant nog gezonder ook, terwijl we de boeren helpen met een beter inkomen voor maatregelen op het gebied van milieu, klimaat, natuur en dierenwelzijn. 

Tenslotte is een lagere vleesconsumptie ook gunstig voor onze gezondheid. In onderstaande infographic is te zien welke voedingsmiddelen relatief gezond en relatief milieuvriendelijk zijn, of juist belastend. Rood vlees (rundvlees, lams- en varkensvlees) is om beide redenen een product dat niet wordt aanbevolen. 

food pyramid barilla center for food & nutrion 2015.jpg

Een eerlijke vleesprijs (rundvlees) inclusief alle milieukosten zou in 2030 kunnen leiden tot een halvering van de vleesconsumptie, zie grafiek op basis van het CE Delft rapport Duurzaamheidsbijdrage vlees, 2019: 

grafiek rundvlees prijs en ecotax vlees effect.png

Nederland kan door het invoeren van een 'eerlijke vleesprijs' inclusief de milieukosten internationaal koploper worden en als 3e voedselexporteur laten zien hoe duurzame voedselconsumptie gestimuleerd kan worden via true pricing, waardoor consumenten sneller overstappen naar gezondere voeding, meer gebaseerd op plantaardige eiwitten. De noodzaak is groot, want internationaal stijgt de vraag naar vlees juist enorm, wat leidt tot een enorme toename van de broeikasgasemissies, terwijl die vanwege het Parijs Klimaat Akkoord juist scherp moeten dalen met gemiddeld 5% per jaar per land tussen 2020 en 2030 om uit te komen op 1,5-2 graden Celsius maximale temperatuurstijging. Zonder dit soort prijsmaatregelen voor vlees, verdubbelt de vleesconsumptie bijna in 2050 t.o.v. 2005. Alle seinen hiervoor staan echter op rood: klimaat,  beschikbare hoeveelheid grond voor veevoer, ontbossing en volksgezondheid. 

meat-demand-global-2010-2050 global-2.jpg

Missie/visie

Rapporten

Rapporten en video's over een verhoging van de prijs op vlees:

Kijk dit youtube filmpje voor meer info over de TAPP Coalitie: https://www.youtube.com/watch?v=r5sD1dWr78Q&t=3s

  • 2012 CE Delft: 'Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie'. In dit rapport worden vijf opties voor vermindering van de vleesconsumptie onderzocht: een btw verhoging op vlees, een accijns op vlees van 1, 2 of 3 euro per kg, een milieubelasting op vlees (differentiatie per type vlees), langjarige voorlichting en tenslotte een  plicht voor supermarkten om 20% plantaardige producten in vlees bij te mengen (in samengesteld vlees) of te verkopen i.p.v. vlees .
  • 2016 PBL: 'Opties voor energie- en klimaatbeleid' In dit rapport wordt op p. 117 gesproken over een btw-verhoging op vlees en een verbruiksbelasting op vlees (accijns).
  • 2018 FAIRR: 'The Livestock Levy: Are regulators considering meat taxes?'. In dit  rapport wordt onderzocht welke landen een vleestax overwogen en waarom dit noodzakelijk en onvermijdelijk is voor de gezondheid van mens, natuur en milieu.
  • 2018 Raad voor de leefomgeving: 'Duurzaam en gezond: Samen naar een houdbaar voedselsysteem'. In dit rapport wordt ook gepleit voor een belasting op vlees.
  • Jan Terlouw publiceerde samen met Hans Baaij een artikel in NRC over de invoering van een vlees accijns. Zie voor het artikel deze link.

  • Compassion in World Farming publiceerde dit (engelse) overzicht over 'Paying the true price for meat, eggs and dairy' met een lang overzicht van alle negatieve externe effecten op het gebied  van milieu, natuur, gezondheid en dierenwelzijn van vlees, zuivel en eieren: https://www.ciwf.org.uk/media/7431690/paying-for-the-true-costs-of-our-meat-eggs-and-dairy.pdf
  • Hoogleraar gezondheidseconomie Peter Kooreman (Universiteit Tilburg) publiceerde in economentijdschrift ESB een artikel over een vleestax in relatie tot lagere kosten voor de volksgezondheid van tenminste 1 miljard euro per jaar, bij een verdubbeling van de prijs van vlees en een halvering van de vleesconsumptie als gevolg daarvan. Zie voor het artikel deze link. Ook pleitte hij in het NRC voor een vleestax die leidt tot minder vleesconsumptie en dus tot minder darmkanker, in plaats van een peperduur bevolkingsonderzoek naar darmkanker. In dit verband sprak hij van 'zachte' heelmeesters. Zie voor het artikel in het NRC deze link.

  • In België verscheen het rapport 'A Tax on Meat as a Climate Policy Measure'. Het rapport gaat over het invoeren van een belasting op vlees vanwege gezondheid en milieu, met een voorstel voor overheidsvoorlichting, afschaffing van subsidies op vleesproductie en gerichte bestedingen van de belastingopbrengst.
  • 2018 Oxford University: 'Health tax on meat'. In dit rapport wordt gepleit voor een belasting in rijke landen van ca. 100% op de prijs van bewerkt vlees en ca. 16% op de prijs van rood vlees om de gezondheidsschade van het eten van teveel bewerkt en rood vlees te minimaliseren. Deze belasting kan in 140 landen ingevoerd worden (in arme landen een lagere belasting) en zou dan meer dan 220,000 doden per jaar en meer dan  40 miljard US$ besparen aan gezondheidskosten per jaar. 
  • In de bijlage van het rapport is voor afzonderlijke landen nagegaan wat de effecten zijn van invoering van een Health tax op vlees. Voor Nederland zou een heffing van 115% op bewerkt vlees en 27% op rood vlees nodig zijn voor een optimaal gezondheidseffect. Dit leidt tot een 25% lagere consumptie van bewerkt vlees en tot 1680 minder doden in het jaar 2020, en 376 miljoen euro minder kosten aan gezondheidszorg die aan de vleesconsumptie gerelateerd zijn (430 miljoen USD). De heffingen zorgen voor een jaarlijkse belastingopbrengst in Nederland van 1,09 miljard euro (0,75 USD voor bewerkt vlees en 0,49 USD voor rood vlees). Als gevolg van de healttax gaan mensen wel meer niet-belaste eiwitten kopen zoals kip en melk. Voor gezondheid en milieu is dit een verbetering, de klimaatimpact van deze producten is per kilo veel lager dan van rund-, kalfs- en varkensvlees. Berekend is dat de energie inname door de healthtax afneemt met gemiddeld 23 kcal/dag. Dit komt door een afname van 24 kcal/d door bewerkt vlees, 6 kcal/d voor rood vlees en 3 kcal/d voor olieen. Daartegenover staat een toename van kip, melk en eieren met resp.  6, 4 en 0,56 kcal/dag.
  • Kijk dit YouTube filmpje en hoor het overtuigende verhaal van een heffing op vlees die een subsidie op groenten en fruit mogelijk maakt; voor betere gezondheid van ons allen en dus ook lagere zorgkosten!
  • In dit onderzoek werd een combinatie van maatregelen in de EU doorgerekend: een belasting op vlees en een subsidie op plantaardige eiwitten: https://www.semanticscholar.org/paper/Impact-of-a-combined-meat-tax-and-vegetable-protein-Helming-Kuhlman/f794a5a4466d2cb06382f2d37e4719dd877f202d#paper-header
  • In deze Master Thesis uit 2017 (Universiteit Utrecht) werd een vleestax onderzocht: Master thesis_von Knobloch_5593441.pdf
  • https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110125084523.htm is een studie uit 2011 over een CO2 tax in de EU voor de landbouw. 
  • In 2019 heeft een Duitse instituut een CO2 heffing op vlees en zuivel onderzocht; dit kwam als beste optie naar voren: https://www.boerderij.nl/Home/Achtergrond/2019/11/Duitse-analisten-opperen-zuivel--en-vleesheffing-502294E/
  • In Australie zijn er al sinds 1997 vleesheffingen ingevoerd van 5 Australische dollars per dier, o.a. voor dierwelzijnsprogramma's: https://www.agriculture.gov.au/ag-farm-food/levies/rates/cattle-livestock-transaction

Rapporten over gezondheid en lagere vleesconsumptie:

De Green Protein Alliance heeft een brondocument 'Naar een meer plantaardig voedingspatroon' gemaakt over gezondheid en plantaardige voeding.

De CO2 reductie van vleesvervangers is te lezen in een rapport van adviesbureau Blonk voor de actie Doe maar lekker vegetarisch van AH, Unilever en de Nationale Postcode Loterij:

https://doemaarlekkervegetarisch.postcodeloterij.nl/waarom-vegetarisch/blonk-consultants

De Gezondheidsraad stelt dat een eetpatroon met minder dierlijke voedingsmiddelen en meer plantaardige voedingsmiddelen een lager risico geeft op sterfte aan hart- en vaatziekten en andere aandoeningen (Gezondheidsraad, 2011). In zo’n voedingspatroon is de inname van verzadigde vetten lager en die van vezels hoger.

Ook het Voedingscentrum raadt een lage inname van verzadigde vetten aan (Voedingscentrum, 2012). Als de richtlijnen voor gezonde voeding (dat betekent o.a. gemiddeld 25% minder vlees- consumptie) door de hele Nederlandse bevolking opgevolgd zouden worden zou dat per jaar 7.000 sterfgevallen schelen (Gezondheidsraad, 2011).

Het PBL schreef in de Milieubalans 2009 over vlees in relatie tot gezondheid: "Nederlanders eten niet alleen twee keer zoveel eiwitten als nodig is, maar ze eten ook bijna anderhalf keer zoveel verzadigde vetten als aanbevolen (RIVM, 2004; RIVM, 2007). Nederlanders krijgen deze vetten vooral binnen via dierlijk voedsel (circa 75%). Teveel verzadigde vetten leidt tot een grotere kans op hart- en vaatziekten (Gezondheidsraad, 2001; RIVM, 2004). Hierdoor komen er in Nederland elk jaar ruim drieduizend ziektegevallen bij en sterven er ruim 700 mensen. Bovendien verhoogt het eten van veel rood vlees (meer dan 160 g per dag) de kans op darmkanker (Norat et al., 2005)". https://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/500081015.pdf p. 175.

Een lagere consumptie van bewerkt- en rood vlees (rund-, kalfs- en varkensvlees) is volgens de WHO en het Voedingscentrum heel gunstig voor de volksgezondheid, voor meer info zie deze link. Volgens het RIVM zorgt een 40% lagere vleesconsumptie dat het aantal ziektegevallen met 20% afneemt, zie dit artikel. De gezondheidskosten van een te hoge consumptie van rood vlees en bewerkt vlees en te weinig groenten bedragen 98 US dollar per jaar per persoon volgens een recente Canadese studie, hier kunt u het onderzoeksartikel lezen. In Nederland zal dit vergelijkbaar zijn (ca. 85 euro schadekosten per jaar per persoon door ons consumptie patroon met teveel vlees en te weinig groenten). Daarom wordt een Healthtax op vlees voorgesteld. 

De kern van het artikel 'Plant-based diets could save millions of lives and dramatically cut greenhouse gas emissions' (University of Oxford, 2016) is dat per jaar er 1000 miljard dollar aan zorgkosten en 570 miljard dollar aan klimaatmaatregelen kunnen worden bespaard als men mondiaal zou overstappen op een plantaardig eetpatroon.

In The Telegraph werd in 2018 het artikel 'Third of early deaths could be prevented by everyone giving up meat, Harvard says' geplaatst. De kern van dit artikel is dat wetenschappers en artsen op het vlak van voeding en gezondheid aangeven dat de gezondheidsvoordelen van een (overwegend) plantaardig eetpatroon zwaar onderschat worden.

Hoogleraar gezondheidseconomie Peter Kooreman publiceerde in economentijdschrift ESB een artikel over een vleestax in relatie tot lagere kosten voor de volksgezondheid van tenminste 1 miljard euro per jaar bij een verdubbeling van de prijs van vlees en een halvering van de consumptie als gevolg daarvan. Hier kunt u het artikel vinden. De kosten door hart- en vaatziekten zouden met 16% dalen.

Voor België en Engeland is in dit artikel onderzocht wat de maatschappelijke voordelen en gezondheidsvoordelen zijn van een menu met minder vlees.

Volgens Richtlijn Gezonde Voeding van het Voedingscentrum moeten we ca. 50% minder vlees consumeren: zie p. 41 van het rapport 'Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten .

Volgens de Schijf van Vijf hebben we aan 25 kilo vlees per persoon per jaar genoeg, stelt het Voedingscentrum en het Preventie Akkoord (tegen overgewicht en obesitas), maar we verorberen 38 kilo, dus  inderdaad 50% meer dan nodig.

Peter Kooreman, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit van Tilburg, pleit in een artikel op MeJudice voor een heffing op vlees die overconsumptie van vlees tegengaat. De kans op darmkanker wordt volgens hem vergroot door het eten van veel rood vlees (rund, varken, lam) en bewerkt vlees (zoals salami, ham, rookworst). Dit verband is ook geconstateerd door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Ook een verhoogde kans op obesitas, hart- en vaatziekten en diabetes type 2 wordt gekoppeld aan het eten van te veel rood en/of bewerkt vlees. 

De links tussen overgewicht en obesitas en een te hoge vleesconsumptie (naast de link met teveel suiker) wordt in diverse internationale rapporten aangetoond, zie: 

https://www.gezondheidsnet.nl/overgewicht-en-afvallen/minder-vlees-eten-zorgt-voor-gewichtsverlies

https://gezondnu.nl/dagnieuws/eiwitten-uit-vlees-naast-suiker-oorzaak-obesitas/

Een heffing op vlees die leidt tot ca. 20% minder consumptie van vlees, is daarmee ook een erg effectieve beleidsmaatregel voor het tegengaan van overgewicht en obesitas, naast andere maatregelen zoals minder suiker consumptie en meer bewegen. 

NRC Handelsblad publiceerde onlangs ook dit overzichtsartikel over gezondheidsnadelen van rood- en bewerkt vlees.

Er is ook een voorstel ontwikkeld om de hogere zorgkosten en verloren levensjaren als gevolg van een te hoge consumptie van bewerkt vlees (verhoogde kans op darmkanker) door te berekenen in de prijs van vlees. Dat zou omgerekend leiden tot een 'kankervleestaks' van 50 eurocent per ons bewerkt vlees (5 euro/kg), voor meer info zie deze link.

RIVM publiceerde in 2017 het rapport 'Healthy and sustainable diets' waarin de te hoge consumptie van vlees uit oogpunt van gezondheid en milieu wordt beschreven.

Rapporten over de 'true price' van vlees:

  • CE Delft, 2018: 'De echte prijs van vlees'. Hierin wordt de 'True Price' berekend voor rund-, varkensvlees en kip als ook afgewentelde milieukosten in de prijs worden meegerekend en andere kosten.
  • Juiste en eerlijke prijzen voor voedsel, WUR, 2019 https://edepot.wur.nl/513322
  • In 2013 werd in het rapport 'The hidden cost of UK food' berekend dat voor elke £ die in Engeland wordt uitgegeven aan voedsel er 1£ aan verborgen kosten zit en voedsel dus eigenlijk 2x duurder zou moeten zijn (ook vlees).
  • In 2018 bracht de Universiteit Augsburg een rapport uit waaruit blijkt dat vlees 3x zo duur zou moeten zijn met een 'True Price'.https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/agri-food/30115/onderzoek-werkelijke-kosten en
  • https://www.presse.uni-augsburg.de/unipressedienst/2018/jul-sep/2018_097/
  • Sander Biesbroek presenteerde 17 september 2019 (RIVM) onderzoek 'Healthy and sustainable diets - co-benefits and trade-offs in The Netherlands'. Hierin wordt een voorstel gedaan voor een heffing op vlees van 30% en een subsidie op groente van 10%. Zowel gezondheids- als milieu-effecten en positieve effecten voor de economie en het verlagen van de zorgkosten zijn groot. Een heffing op vlees van 30% leidt tot een afname van de vleesconsumptie met 15,6% en een daling van zorgkosten met 462-3081 miljoen euro per jaar, terwijl CO2-emissies ook fors afnemen en netto economische effecten voor Nederland positief zijn. Het aantal gevallen met darmkanker neemt af met 1000 per jaar in 2028. Ook diverse andere ziekten nemen af en bijbehorende kosten. Een subsidie op groente en fruit zorgt voor een stijging van de consumptie hiervan met bijna 5%. Het voorstel van Biesbroek lijkt sterk op het voorstel van de Tapp Coalitie voor een true price op vlees (duurzaamheidsbijdrage) waardoor vlees ca. 30% duurder wordt in 2030, en waardoor een btw verlaging van 4% mogelijk is (een fiscale subsidie op groenten en fruit). https://www.researchgate.net/publication/334966138_Healthy_and_Sustainable_Diets_-_Finding_co-benefits_and_trade-offs_for_the_Netherlands

Rapporten over de milieu impact van minder vlees eten:

De vleesconsumptie zal in 2050 met 75% groeien, zuivel met 65% en granen met 40%.

Twee studies berekenden dat zonder scherpe daling van deze trend, landbouw-emissies het hele carbon budget van de wereld opgebruiken in 2050, met veehouderij als belangrijkste oorzaak. Dat betekent dat alle andere sectoren, zoals energie, transport en industrie, niets meer mogen uitstoten, wat onmogelijk is. 

Bronnen: https://www.theguardian.com/environment/2014/dec/03/eating-less-meat-curb-climate-change, https://www.nature.com/articles/nclimate2353 en https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10584-014-1104-5

Ons huidige consumptiepatroon van voedsel is niet toekomstbestendig. Tussen 1965 en 1990 steeg de vleesconsumptie in Nederland met 80 procent. Sinds 1990 is de consumptie van vlees ongeveer constant. Bron: Westhoek e.a. 2011, actualisatie PBL. In: Van Grinsven en Kooman 2017, 'Dit is uw land'. Als elke wereldbewoner zou eten als de gemiddelde Nederlander, dan is daarvoor meer dan drieèˆnhalve aardbol nodig. Bron:  http://www.footprintchallenge.nl/ecologische-voetafdruk/

Reducing food's environmental impacts through producers, Oxford University, 2018. http://science.sciencemag.org/content/sci/360/6392/987.full.pdf?ijkey=ffyeW1F0oSl6k&keytype=ref&siteid=sci Kern: als we mondiaal zouden afstappen van vlees en zuivel, dan zou er 76% minder landbouwgrond nodig zijn.

Grazed and Confused: Ruminating on cattle, grazing systems, methane, nitrous oxide, the soil carbon sequestration question – and what it all means for greenhouse gas emissions, Oxford University, 2017. https://www.fcrn.org.uk/sites/default/files/project-files/fcrn_gnc_report.pdf Kern: grazend vee is net zo klimaatbelastend als regulier vlees. Natuurgebieden en wilde dieren zijn beter voor het klimaat dan weiden met koeien.

Overige informatie over vlees:

Calculator om zelf te berekenen wat de CO2 footprint is van vlees en andere voedingsmiddelen:

https://www.bbc.com/news/science-environment-46459714

Vleesconsumptie per land in de wereld en bijbehorende prijzen per vleesproduct: https://www.caterwings.co.uk/caterers/meat-price-index-usd/

Vleesconsumptie in Nederland in 2017: https://files.wakkerdier.nl/app/uploads/2018/11/19150214/Rapport-vleesverbruik-2017-WUR.pdf

De Nationale Week Zonder Vlees (in 2019 van 11 tot 17 maart) heeft een website met veel informatie over minder vlees eten en de voordelen voor milieu, natuur, dierenwelzijn en de gezondheid, zie https://weekzondervlees.nl/vegetarische-voedingsinformatie/

Prins Willem Alexander heeft tijdens de duurzaamheidsconferentie VN in New York in 2009 het belang van een lagere   vleesconsumptie in Europa en Amerika aangegeven voor de toekomstige mondiale voedsel- en waterbehoeften. https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/toespraken/2009/05/14/toespraak-door-de-prins-van-oranje-als-voorzitter-van-unsgab-tijdens-de-17de-bijeenkomst-van-de-commissi https://www.missethoreca.nl/restaurant/nieuws/2012/04/prins-willem-alexander-eet-minder-vlees-101133240

Dr Emma Roe presents new research on the relationship between men and meat, University of Southampton, 2018. https://www.southampton.ac.uk/geography/news/2018/08/30-new-research-men-meat.page Kern: mannen eten vooral vlees vanwege groepsdruk en het beeld dat mannen vlees horen te eten.

In onderstaand artikel over de maatschappelijke nadelen van vleesconsumptie voor de honger op aarde, het milieu en gezondheid, wordt verwezen naar een aantal interessante rapporten: https://www.scientias.nl/huidige-vleesconsumptie-al-op-korte-termijn-onhoudbaar/

ABN AMRO liet een onderzoek doen naar de bereidheid van consumenten om meer te betalen voor duurzaam voedsel met een 'true price'. De ruime meerderheid wil ca. 10% meer betalen en verwacht ook dat dit de komende 5 jaar gaat gebeuren. zie hieronder: https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/retail/30325/abn-amro-true-cost-pricing-nodig-voor-verduurzaming-voedsel

Hieronder een interssant artikel over de psyche van vleeseters en vegetariërs in een artikel uit NRC dec 2018: : https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/21/vlees-eten-hoe-gek-is-dat-a3126732

Een 4 pagina interview in het supermarkt vakblad Foodpersonality over een eerlijke - hogere vleesprijs en goedkopere groenten en fruit met Jeroom Remmers, directeur TAPP Coalitie: https://issuu.com/foodpersonality/docs/19fop012-01_01-068_lr/40

Youtube films over vlees:

TV debate about a meat tax for health reasons (26 minutes): https://www.trtworld.com/video/roundtable/meat-tax-curbing-consumption/5bf6bf7e315f18291a6ccde0

Meat the truth 2008 https://www.youtube.com/watch?v=hHCCFjB8M48

Cowspiricy  2014 https://www.youtube.com/watch?v=S-XP79o8gqQ

Forks over knives https://www.imdb.com/title/tt1567233/

Kijk dit YouTube filmpje en hoor het overtuigende verhaal van een heffing op vlees die een subsidie op groenten en fruit mogelijk maakt; voor betere gezondheid van ons allen en dus ook lagere zorgkosten!

https://youtu.be/1skKbWZe3WE

Hieronder youtube films over de TAPP Coalitie 

Youtube video van China Global Television Network, met samenvatting TAPP coalitie EU voorstel eerlijke vleesprijs   https://www.youtube.com/watch?v=1l1_zrcCGnM (55 seconds) 

Youtube video (4.29 minuten) over voorstel TAPP coalitie voorstel eerlijke vleesprijs in de EU: 

https://www.youtube.com/watch?v=anqQqcASM70&feature=youtu.be&fbclid=IwAR1KH4lvf5WUMiyoyJMEJzoOhgNL364gbPUCPk4r6AyC-QFhDRVpVfXQaek

11 dec 2019 Radio 1 interview met Jeroom Remmers: https://www.nporadio1.nl/natuur-milieu/20463-hogere-vleesprijzen-zijn-nodig-om-milieu-te-redden

5 feb 2020: Euronews over TAPP Coalitie voorstel voor de EU: https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=video&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwiXhIGom-foAhVR-aQKHQfBAfgQtwIIKDAA&url=https%3A%2F%2Fwww.euronews.com%2F2020%2F02%2F05%2Fthe-steaks-are-too-high-eu-considers-introduction-of-meat-tax-to-fight-climate-change&usg=AOvVaw1vt47dTfydbaE3-ouuOuyE

10 feb 2020: Frans filmpje over het TAPP Coalitie voorstel voor de EU: https://www.youtube.com/watch?v=QUKEzToWE5o

21 feb 2020: Duits filmpje van TV station Arte over het TAPP Coalitie voorstel voor de EU: https://www.arte.tv/de/videos/094279-017-A/klimasuende-fleisch-eine-co2-steuer-aufs-steak/

Euronews (Good Morning Europe TV) broadcasted this item about the TAPP Coalition proposal 5th Feb 2020: https://www.youtube.com/watch?v=ygtyAggJDyA