Rapporten

Rapporten en video's over een verhoging van de prijs op vlees:

Kijk dit Youtube filmpje voor meer info over de TAPP Coalitie.

  • 2012 CE Delft: 'Milieueffecten van verbeteropties voor de Nederlandse eiwitconsumptie'. In dit rapport worden vijf opties voor vermindering van de vleesconsumptie onderzocht: een btw verhoging op vlees, een accijns op vlees van 1, 2 of 3 euro per kg, een milieubelasting op vlees (differentiatie per type vlees), langjarige voorlichting en tenslotte een  plicht voor supermarkten om 20% plantaardige producten in vlees bij te mengen (in samengesteld vlees) of te verkopen i.p.v. vlees .
  • 2016 PBL: 'Opties voor energie- en klimaatbeleid' In dit rapport wordt op p. 117 gesproken over een btw-verhoging op vlees en een verbruiksbelasting op vlees (accijns).
  • 2018 FAIRR: 'The Livestock Levy: Are regulators considering meat taxes?'. In dit  rapport wordt onderzocht welke landen een vleestax overwogen en waarom dit noodzakelijk en onvermijdelijk is voor de gezondheid van mens, natuur en milieu.
  • 2018 Raad voor de leefomgeving: 'Duurzaam en gezond: Samen naar een houdbaar voedselsysteem'. In dit rapport wordt ook gepleit voor een belasting op vlees.
  • Jan Terlouw publiceerde samen met Hans Baaij een artikel in NRC over de invoering van een vlees accijns. Zie voor het artikel deze link.

  • Hoogleraar gezondheidseconomie Peter Kooreman (Universiteit Tilburg) publiceerde in economentijdschrift ESB een artikel over een vleestax in relatie tot lagere kosten voor de volksgezondheid van tenminste 1 miljard euro per jaar, bij een verdubbeling van de prijs van vlees en een halvering van de vleesconsumptie als gevolg daarvan. Zie voor het artikel deze link. Ook pleitte hij in het NRC voor een vleestax die leidt tot minder vleesconsumptie en dus tot minder darmkanker, in plaats van een peperduur bevolkingsonderzoek naar darmkanker. In dit verband sprak hij van 'zachte' heelmeesters. Zie voor het artikel in het NRC deze link.

  • In België verscheen het rapport 'A Tax on Meat as a Climate Policy Measure'. Het rapport gaat over het invoeren van een belasting op vlees vanwege gezondheid en milieu, met een voorstel voor overheidsvoorlichting, afschaffing van subsidies op vleesproductie en gerichte bestedingen van de belastingopbrengst.
  • 2018 Oxford University: 'Health tax on meat'. In dit rapport wordt gepleit voor een belasting in rijke landen van ca. 100% op de prijs van bewerkt vlees en ca. 16% op de prijs van rood vlees om de gezondheidsschade van het eten van teveel bewerkt en rood vlees te minimaliseren. Deze belasting kan in 140 landen ingevoerd worden (in arme landen een lagere belasting) en zou dan meer dan 220,000 doden per jaar en meer dan  40 miljard US$ besparen aan gezondheidskosten per jaar. 
  • In de bijlage van het rapport is voor afzonderlijke landen nagegaan wat de effecten zijn van invoering van een Health tax op vlees. Voor Nederland zou een heffing van 115% op bewerkt vlees en 27% op rood vlees nodig zijn voor een optimaal gezondheidseffect. Dit leidt tot een 25% lagere consumptie van bewerkt vlees en tot 1680 minder doden in het jaar 2020, en 376 miljoen euro minder kosten aan gezondheidszorg die aan de vleesconsumptie gerelateerd zijn (430 miljoen USD). De heffingen zorgen voor een jaarlijkse belastingopbrengst in Nederland van 1,09 miljard euro (0,75 USD voor bewerkt vlees en 0,49 USD voor rood vlees). Als gevolg van de healttax gaan mensen wel meer niet-belaste eiwitten kopen zoals kip en melk. Voor gezondheid en milieu is dit een verbetering, de klimaatimpact van deze producten is per kilo veel lager dan van rund-, kalfs- en varkensvlees. Berekend is dat de energie inname door de healthtax afneemt met gemiddeld 23 kcal/dag. Dit komt door een afname van 24 kcal/d door bewerkt vlees, 6 kcal/d voor rood vlees en 3 kcal/d voor olieen. Daartegenover staat een toename van kip, melk en eieren met resp.  6, 4 en 0,56 kcal/dag.
  • Kijk dit YouTube filmpje en hoor het overtuigende verhaal van een heffing op vlees die een subsidie op groenten en fruit mogelijk maakt; voor betere gezondheid van ons allen en dus ook lagere zorgkosten!

Rapporten over gezondheid en lagere vleesconsumptie:

De Green Protein Alliance heeft een brondocument 'Naar een meer plantaardig voedingspatroon' gemaakt over gezondheid en plantaardige voeding.

De Gezondheidsraad stelt dat een eetpatroon met minder dierlijke voedingsmiddelen en meer plantaardige voedingsmiddelen een lager risico geeft op sterfte aan hart- en vaatziekten en andere aandoeningen (Gezondheidsraad, 2011). In zo’n voedingspatroon is de inname van verzadigde vetten lager en die van vezels hoger.

Ook het Voedingscentrum raadt een lage inname van verzadigde vetten aan (Voedingscentrum, 2012). Als de richtlijnen voor gezonde voeding (dat betekent o.a. gemiddeld 25% minder vlees- consumptie) door de hele Nederlandse bevolking opgevolgd zouden worden zou dat per jaar 7.000 sterfgevallen schelen (Gezondheidsraad, 2011).

Het PBL schreef in de Milieubalans 2009 over vlees in relatie tot gezondheid: "Nederlanders eten niet alleen twee keer zoveel eiwitten als nodig is, maar ze eten ook bijna anderhalf keer zoveel verzadigde vetten als aanbevolen (RIVM, 2004; RIVM, 2007). Nederlanders krijgen deze vetten vooral binnen via dierlijk voedsel (circa 75%). Teveel verzadigde vetten leidt tot een grotere kans op hart- en vaatziekten (Gezondheidsraad, 2001; RIVM, 2004). Hierdoor komen er in Nederland elk jaar ruim drieduizend ziektegevallen bij en sterven er ruim 700 mensen. Bovendien verhoogt het eten van veel rood vlees (meer dan 160 g per dag) de kans op darmkanker (Norat et al., 2005)". https://www.pbl.nl/sites/default/files/cms/publicaties/500081015.pdf p. 175.

Een lagere consumptie van bewerkt- en rood vlees (rund-, kalfs- en varkensvlees) is volgens de WHO en het Voedingscentrum heel gunstig voor de volksgezondheid, voor meer info zie deze link. Volgens het RIVM zorgt een 40% lagere vleesconsumptie dat het aantal ziektegevallen met 20% afneemt, zie dit artikel. De gezondheidskosten van een te hoge consumptie van rood vlees en bewerkt vlees en te weinig groenten bedragen 98 US dollar per jaar per persoon volgens een recente Canadese studie, hier kunt u het onderzoeksartikel lezen. In Nederland zal dit vergelijkbaar zijn (ca. 85 euro schadekosten per jaar per persoon door ons consumptie patroon met teveel vlees en te weinig groenten). Daarom wordt een Healthtax op vlees voorgesteld. 

De kern van het artikel 'Plant-based diets could save millions of lives and dramatically cut greenhouse gas emissions' (University of Oxford, 2016) is dat per jaar er 1000 miljard dollar aan zorgkosten en 570 miljard dollar aan klimaatmaatregelen kunnen worden bespaard als men mondiaal zou overstappen op een plantaardig eetpatroon.

In The Telegraph werd in 2018 het artikel 'Third of early deaths could be prevented by everyone giving up meat, Harvard says' geplaatst. De kern van dit artikel is dat wetenschappers en artsen op het vlak van voeding en gezondheid aangeven dat de gezondheidsvoordelen van een (overwegend) plantaardig eetpatroon zwaar onderschat worden.

Hoogleraar gezondheidseconomie Peter Kooreman publiceerde in economentijdschrift ESB een artikel over een vleestax in relatie tot lagere kosten voor de volksgezondheid van tenminste 1 miljard euro per jaar bij een verdubbeling van de prijs van vlees en een halvering van de consumptie als gevolg daarvan. Hier kunt u het artikel vinden. De kosten door hart- en vaatziekten zouden met 16% dalen.

Voor België en Engeland is in dit artikel onderzocht wat de maatschappelijke voordelen en gezondheidsvoordelen zijn van een menu met minder vlees.

Volgens Richtlijn Gezonde Voeding van het Voedingscentrum moeten we ca. 50% minder vlees consumeren: zie p. 41 van het rapport 'Milieueffecten van Nederlandse consumptie van eiwitrijke producten .

Volgens de Schijf van Vijf hebben we aan 25 kilo vlees per persoon per jaar genoeg, stelt het Voedingscentrum en het Preventie Akkoord (tegen overgewicht en obesitas), maar we verorberen 38 kilo, dus  inderdaad 50% meer dan nodig.

Peter Kooreman, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit van Tilburg, pleit in een artikel op MeJudice voor een heffing op vlees die overconsumptie van vlees tegengaat. De kans op darmkanker wordt volgens hem vergroot door het eten van veel rood vlees (rund, varken, lam) en bewerkt vlees (zoals salami, ham, rookworst). Dit verband is ook geconstateerd door het Wereld Kanker Onderzoek Fonds en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Ook een verhoogde kans op obesitas, hart- en vaatziekten en diabetes type 2 wordt gekoppeld aan het eten van te veel rood en/of bewerkt vlees. 

De links tussen overgewicht en obesitas en een te hoge vleesconsumptie (naast de link met teveel suiker) wordt in diverse internationale rapporten aangetoond, zie: 

https://www.gezondheidsnet.nl/overgewicht-en-afvallen/minder-vlees-eten-zorgt-voor-gewichtsverlies

https://gezondnu.nl/dagnieuws/eiwitten-uit-vlees-naast-suiker-oorzaak-obesitas/

Een heffing op vlees die leidt tot ca. 20% minder consumptie van vlees, is daarmee ook een erg effectieve beleidsmaatregel voor het tegengaan van overgewicht en obesitas, naast andere maatregelen zoals minder suiker consumptie en meer bewegen. 

NRC Handelsblad publiceerde onlangs ook dit overzichtsartikel over gezondheidsnadelen van rood- en bewerkt vlees.

Er is ook een voorstel ontwikkeld om de hogere zorgkosten en verloren levensjaren als gevolg van een te hoge consumptie van bewerkt vlees (verhoogde kans op darmkanker) door te berekenen in de prijs van vlees. Dat zou omgerekend leiden tot een 'kankervleestaks' van 50 eurocent per ons bewerkt vlees (5 euro/kg), voor meer info zie deze link.

RIVM publiceerde in 2017 het rapport 'Healthy and sustainable diets' waarin de te hoge consumptie van vlees uit oogpunt van gezondheid en milieu wordt beschreven.

Rapporten over de 'true price' van vlees:

  • CE Delft, 2018: 'De echte prijs van vlees'. Hierin wordt de 'True Price' berekend voor rund-, varkensvlees en kip als ook afgewentelde milieukosten in de prijs worden meegerekend en andere kosten.
  • In 2013 werd in het rapport 'The hidden cost of UK food' berekend dat voor elke £ die in Engeland wordt uitgegeven aan voedsel er 1£ aan verborgen kosten zit en voedsel dus eigenlijk 2x duurder zou moeten zijn (ook vlees).
  • In 2018 bracht de Universiteit Augsburg een rapport uit waaruit blijkt dat vlees 3x zo duur zou moeten zijn met een 'True Price'.https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/agri-food/30115/onderzoek-werkelijke-kosten en
  • https://www.presse.uni-augsburg.de/unipressedienst/2018/jul-sep/2018_097/
  • Sander Biesbroek presenteerde 17 september 2019 (RIVM) onderzoek 'Healthy and sustainable diets - co-benefits and trade-offs in The Netherlands'. Hierin wordt een voorstel gedaan voor een heffing op vlees van 30% en een subsidie op groente van 10%. Zowel gezondheids- als milieu-effecten en positieve effecten voor de economie en het verlagen van de zorgkosten zijn groot. Een heffing op vlees van 30% leidt tot een afname van de vleesconsumptie met 15,6% en een daling van zorgkosten met 462-3081 miljoen euro per jaar, terwijl CO2-emissies ook fors afnemen en netto economische effecten voor Nederland positief zijn. Het aantal gevallen met darmkanker neemt af met 1000 per jaar in 2028. Ook diverse andere ziekten nemen af en bijbehorende kosten. Een subsidie op groente en fruit zorgt voor een stijging van de consumptie hiervan met bijna 5%. Het voorstel van Biesbroek lijkt sterk op het voorstel van de Tapp Coalitie voor een true price op vlees (duurzaamheidsbijdrage) waardoor vlees ca. 30% duurder wordt in 2030, en waardoor een btw verlaging van 4% mogelijk is (een fiscale subsidie op groenten en fruit). https://www.researchgate.net/publication/334966138_Healthy_and_Sustainable_Diets_-_Finding_co-benefits_and_trade-offs_for_the_Netherlands

Rapporten over de milieu impact van minder vlees eten:

De vleesconsumptie zal in 2050 met 75% groeien, zuivel met 65% en granen met 40%.

Twee studies berekenden dat zonder scherpe daling van deze trend, landbouw-emissies het hele carbon budget van de wereld opgebruiken in 2050, met veehouderij als belangrijkste oorzaak. Dat betekent dat alle andere sectoren, zoals energie, transport en industrie, niets meer mogen uitstoten, wat onmogelijk is. 

Bronnen: https://www.theguardian.com/environment/2014/dec/03/eating-less-meat-curb-climate-change, https://www.nature.com/articles/nclimate2353 en https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10584-014-1104-5

Ons huidige consumptiepatroon van voedsel is niet toekomstbestendig. Tussen 1965 en 1990 steeg de vleesconsumptie in Nederland met 80 procent. Sinds 1990 is de consumptie van vlees ongeveer constant. Bron: Westhoek e.a. 2011, actualisatie PBL. In: Van Grinsven en Kooman 2017, 'Dit is uw land'. Als elke wereldbewoner zou eten als de gemiddelde Nederlander, dan is daarvoor meer dan drieèˆnhalve aardbol nodig. Bron:  http://www.footprintchallenge.nl/ecologische-voetafdruk/

Reducing food's environmental impacts through producers, Oxford University, 2018. http://science.sciencemag.org/content/sci/360/6392/987.full.pdf?ijkey=ffyeW1F0oSl6k&keytype=ref&siteid=sci Kern: als we mondiaal zouden afstappen van vlees en zuivel, dan zou er 76% minder landbouwgrond nodig zijn.

Grazed and Confused: Ruminating on cattle, grazing systems, methane, nitrous oxide, the soil carbon sequestration question – and what it all means for greenhouse gas emissions, Oxford University, 2017. https://www.fcrn.org.uk/sites/default/files/project-files/fcrn_gnc_report.pdf Kern: grazend vee is net zo klimaatbelastend als regulier vlees. Natuurgebieden en wilde dieren zijn beter voor het klimaat dan weiden met koeien.

Overige informatie over vlees:

Vleesconsumptie per land in de wereld en bijbehorende prijzen per vleesproduct: https://www.caterwings.co.uk/caterers/meat-price-index-usd/

Vleesconsumptie in Nederland in 2017: https://files.wakkerdier.nl/app/uploads/2018/11/19150214/Rapport-vleesverbruik-2017-WUR.pdf

De Nationale Week Zonder Vlees (in 2019 van 11 tot 17 maart) heeft een website met veel informatie over minder vlees eten en de voordelen voor milieu, natuur, dierenwelzijn en de gezondheid, zie https://weekzondervlees.nl/vegetarische-voedingsinformatie/

Prins Willem Alexander heeft tijdens de duurzaamheidsconferentie VN in New York in 2009 het belang van een lagere   vleesconsumptie in Europa en Amerika aangegeven voor de toekomstige mondiale voedsel- en waterbehoeften. https://www.koninklijkhuis.nl/documenten/toespraken/2009/05/14/toespraak-door-de-prins-van-oranje-als-voorzitter-van-unsgab-tijdens-de-17de-bijeenkomst-van-de-commissi https://www.missethoreca.nl/restaurant/nieuws/2012/04/prins-willem-alexander-eet-minder-vlees-101133240

Dr Emma Roe presents new research on the relationship between men and meat, University of Southampton, 2018. https://www.southampton.ac.uk/geography/news/2018/08/30-new-research-men-meat.page Kern: mannen eten vooral vlees vanwege groepsdruk en het beeld dat mannen vlees horen te eten.

In onderstaand artikel over de maatschappelijke nadelen van vleesconsumptie voor de honger op aarde, het milieu en gezondheid, wordt verwezen naar een aantal interessante rapporten: https://www.scientias.nl/huidige-vleesconsumptie-al-op-korte-termijn-onhoudbaar/

ABN AMRO liet een onderzoek doen naar de bereidheid van consumenten om meer te betalen voor duurzaam voedsel met een 'true price'. De ruime meerderheid wil ca. 10% meer betalen en verwacht ook dat dit de komende 5 jaar gaat gebeuren. zie hieronder: https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/retail/30325/abn-amro-true-cost-pricing-nodig-voor-verduurzaming-voedsel

Hieronder een interssant artikel over de psyche van vleeseters en vegetariërs in een artikel uit NRC dec 2018: : https://www.nrc.nl/nieuws/2018/12/21/vlees-eten-hoe-gek-is-dat-a3126732

Youtube films over vlees:

Meat the truth 2008 https://www.youtube.com/watch?v=hHCCFjB8M48

Cowspiricy  2014 https://www.youtube.com/watch?v=S-XP79o8gqQ

Forks over knives https://www.imdb.com/title/tt1567233/

Kijk dit YouTube filmpje en hoor het overtuigende verhaal van een heffing op vlees die een subsidie op groenten en fruit mogelijk maakt; voor betere gezondheid van ons allen en dus ook lagere zorgkosten!

https://youtu.be/1skKbWZe3WE